Archivo de Marzo, 2020

Negra sombra

Sábado, 14 de Marzo, 2020

A condesa de Biandrina, señora de Urrutia, e Maruja, filla de ambos. Óleo do chileno Luis Alberto Sangróniz Castro (Estampa)

Vicente Urrutia Errasti, futuro conde de Biandrina e futura víctima de Paracuellos del Jarama, foi antes deputado cunero por Lugo no ano 1914, xusto entre Augusto González Besada e Joaquín Quiroga Espín.

Xa se sabe que os da localidade, en canto detectan aos cuneros, engurran a testa e poñen faciana de gorila. Pola contra, mentres non se celebran as eleccións os cuneros pasan algúns días no distrito ao que agardan representar e fan todo o posible por caer simpáticos.

Da man dos Quiroga, Urrutia cumpre á perfección o seu papel de fillo adoptivo. Nas tertulias do Círculo das Artes, Urrutia fala sen parar da paisaxe do Miño, das solemnes pedras da muralla, da incomparable e santísima catedral, de Pallares, de Castro, e de Aureliano José Pereira de la Riva.

A auga é boísima, as mulleres, fermosísimas; a comida, para que contar, e ata o clima parecíalle a Urrutia do merllorciño de España.

Un xornal chega a publicar que seguramente o señor candidato non tiña de Lugo máis que unha “leve referencia xeográfica”, e que unha vez coa acta na man non se lembra da cidade nin cando chove, pero iso aínda está por chegar.

Logo do café no Círculo, Quiroga e outros amigos acompáñano a dar unha volta polo centro. Sábese que ve: O Concello, a rúa da Raíña, Santo Domingo… Urrutia fala sen parar. Se non ten información, pregunta.

Na praza de Santo Domingo, diante do busto que alí hai, recoñece que non sabe de quen se trata e indaga a identidade do personaxe.

_ É Montes _ din os do grupo.

E Urrutia entra a matar ata a bola:

_ ¡Hombre! ¡El famoso Montes…! Muy bien. Yo creí que en Galicia no habían tenido ustedes más torero que Celita.

O pobre Urrutia _ pobre polo que a historia lle reserva _ confunde ao músico co toureiro Antonio Montes Vico, morto sete anos antes.

Catarriños

Viernes, 13 de Marzo, 2020

Os protagonistas

A Tuna Universitaria de Santiago realiza en 1950 unha xira de seis días a Porto, Coimbra, e se poden, Lisboa. Preside a formación José Luis Pérez Tahoces e o seu líder é Suso Estévez.

Os tunos son recibidos espléndidamente e todos queren acollelos na súa casa, pero hai máis domicilios que tunos, polo que algún queda sen músico galego e agarra un cabreo monumental.

Nunha recepción oficial, dous médicos portugueses conversan cun estudante de Medicina de Pontevedra, e logo de explicarlle quen son, nese falar ampuloso e solemne que teñen os lusos onde todos se teñen por Excelências e doctores, pregúntanlle que está a facer na Facultade e o músico contéstalles:

_ Ando cos catarriños.

Que dito hoxe, co coronavirus danzando, podería soar a importante, pero no 1950 non semella ser gran cousa.

0

As anécdotas de catedráticos corren o risco da autoría, ou sexa, que os protagonistas sexan distintos segundo o lugar no que se conten.

Todas teñen ese perigo por ser un xénero oral, pero as referidas a docentes, máis, se cadra porque os profesores fan sempre as mesmas cousas.

Cóntase do que lle pasou a un de Matemáticas_ que ensina en Santiago, naturalmente _, unha tarde de primavera, cando o sangue dos alumnos máis alterado era.

O tipo vén de casa cos problemas escritos en folliñas que entrega a un alumno para que os traslade ao encerado e así resolvelos entre todos.

Pero aquela tarde trabúcase de papel e dálle outro que o alumno comeza a ler como se fose o enunciado:

_ Pichona! Non seu vivir sen ti. Espérote esta tarde no reservado do Florida. Deliro por eses olliños tan salgados!

Non llo dixeron, pero todos adiviñaron que o catedrático, que era casado, tiña o problema na casa.

Somoza, el maestro que se hace periodista con Curros Enríquez

Viernes, 13 de Marzo, 2020

Hace hoy 93 años que muere en Lugo el escritor de Barreiros, uno de los autores de Pelúdez

SE CUMPLEN HOY los 93 años de la muerte del periodista

Juan Ramón Somoza Vázquez (Barreiros, 1881), miembro de una familia originaria de Foz. Su padre, Juan Somoza Martínez, igual que su abuelo, está destinado en San Cosme para ejercer la docencia y él, tras estudiar en el Seminario de Mondoñedo, seguirá sus pasos como titular de la escuela de San Miguel, en aquel municipio.

Continúa la docencia en Tui y de ahí se traslada a Cuba en los últimos años del XIX. Al parecer, hace el viaje con Curros Enríquez, con el que también coincide siendo ambos redactores del Diario de la Marina. Curros le escribe el prólogo a su primer libro, Horas de Ocio (La Habana, 1905).

Comenta su sobrina nieta, Primi Nécega, que su marcha a América pudo estar relacionada con un lío de faldas, a los que era propenso. De hecho, en 1900 sufre una decepción amorosa y a su enamorada le dedica estos dolidos versos: “Pues Dios, que lo sabe todo, / castigará tu traición / hiriendo tu corazón / con su invisible puñal.”

Después regresa a España para ser corresponsal en Madrid de El Comercio y del Diario de la Marina. Ganado ya para la causa periodística, se traslada a Lugo, donde trabaja o colabora en todos los diarios existentes, hasta que en agosto de 1908 pasa a integrar la primera redacción de El Progreso con Gayoso Castro, como director, Francisco Rodríguez Besteiro _ primo de Julián Besteiro _, Manuel Martínez Fole y Antonio de Cora.

Es nombrado redactor-jefe y como tal ejerce de director en funciones cuando se ausenta de Lugo Fernando Pardo Suárez.

Somoza tiene una habilidad especial para la escritura, lo cual le permite atender cualquier necesidad en la redacción, aunque sus artículos de firma son de estilo solemne, “tal como él hablaba”, al decir de quienes lo conocen.

Fue poeta, reportero, articulista y en algunas ocasiones se hace cargo de la sección de Pelúdez, como demostración de su polivalencia.

Luego se casa con Celsa Amieiro, tía del futuro periodista Alejandro Amieiro. La desgracia parece perseguir a la pareja, pues en 1909 pierden a Pepito, el mayor de sus hijos, cuando tiene dos años y ocho meses. En 1911 muere otro de ellos cuando solo tiene 11 meses, y en 1918 deben afrontar la muerte de su hija Elisa.

Al matrimonio les sobrevive Juan Ramón, que será funcionario del Ayuntamiento de Lugo.

Cuando regresa a España sufre un pequeño percance en Barreiros que será publicado por tratarse de él. Dos vecinos de San Cosme, entrados en espirituosos, se apostan con navajas para asaltarle camino de su casa. El estado de los individuos no les permite mantener el sigilo y un vecino logra avisar a Somoza.

El comandante del puesto de la Guardia Civil de Foz, José Janeiro, se encarga de los dos agresores frustrados.

Tras su etapa en El Progreso, pasa por las redacciones de El Norte de Galicia y La Provincia, de la que es redactor jefe cuando muere el 12 de marzo de 1927, a la temprana edad de 46 años.

Otros títulos suyos son la colección de artículos Miscelánea, en 1908; Serpentinas (1910), una Guía de Lugo, Semblanzas, (1915) y Mis devociones (1920), estos dos últimos, con textos de José Adrio Menéndez, su gran amigo y la última persona con la que conversa la tarde antes de morir.

En 1912 anuncia la salida de La Causa del Catolicismo, pero no encontramos otra noticia de él, como tampoco de la revista Galicia Ilustrada, que iba a dirigir en 1906. El Progreso le rinde homenaje en Barreiros el año 2002.

Gobernadores lixeiros

Jueves, 12 de Marzo, 2020

Catro, ben. Pero e se falan cos outros tres e fan sete?

Pasa por ser a maior falcatruada do entroido lucense, aínda que para esas medicións sempre hai distintos baremos.

A vantaxe do caso é que coñecemos o nome dos seus protagonistas, José López Lemos e José Vergne Rodríguez, de coñecidas familias da capital, como diría o cronista social.

Estes dous Pepes adquiren unha caixa de bombóns un día que hai baile no Círculo das Artes, e logo pasan por unha farmacia para facerlles certo retoque aos chocolates.

Pola noite, cando a xunta directiva da sociedade preside o baile na compaña do gobernador civil, especialmente convidado á velada, Pepe e Pepe, protexidos por cadansúas máscaras, pasan por diante das autoridades ofrecéndolles os doces.

Todos collen un daqueles bombóns-licor, e aos poucos minutos todos saen choutados con dirección aos servizos, apremados por unha intensa necesidade de utilizalos, xa que o líquido dos chocolates foi substituído por un forte laxante, recomendado polo farmacéutico.

De o faceren hoxe, entran na cadea.

0

O número 5 marca os límites da perigosidade á hora de respectar o dereito de xuntanza. Rusia, India, Dinamarca, Iugoeslavia ou España decretaron algunha vez a prohibición de estar xuntas máis de cinco persoas. Nin catro, nin seis, sempre cinco.

Así fai un dos primeiros gobernadores galegos da II República, pero o home pon tanto entusiasmo gubernativo en manter a orde pública, que o seu decreto máis semella unha declaración de guerra:

“Quedan prohibidos os grupos de máis de cinco persoas. A forza pública, tras unha primeira intimidación, procederá a disolvelos por medio das armas, e se aínda así se resistisen a disolverse, procederá ás vías de feito.”

Ninguén dubida que as vías de feito consisten nun par de labazadas.

Arriba y Castro, un lucense cerca del Vaticano

Jueves, 12 de Marzo, 2020

El de Becerreá muere el 8 de marzo de 1973, después de ser obispo de Mondoñedo y Oviedo, y arzobispo de Tarragona

FUE UNO DE los 54 cardenales que forman el cónclave del que Angelo Roncalli sale elegido como Papa con el nombre de Juan XXIII. Vuelve a integrar el de 1963 para la elección de Pablo VI.

Es decir, Benjamín de Arriba y Castro (Becerreá, 1886), fue tres veces papable y dos, elector, ya que Pablo VI promulga la disposición motu proprio por la que se impide a los cardenales mayores de ochenta años participar en el cónclave, aunque puedan salir elegidos sucesores de San Pedro.

Este recorte de atribuciones sigue siendo contestado por miembros del colegio cardenalicio que se consideran cardenales de segunda por razones de edad.

Pablo VI le escribe poco después una carta manuscrita agradeciéndole los servicios prestados, como se diría en la vida civil. Él mismo, en consonancia con ese espíritu de aggiornamento vaticano, dimite como arzobispo de Tarragona y se convierte en emérito de dicha sede, una figura nada frecuente en la Iglesia Católica, aunque no tanto como la de un Papa dimisionario, como fue Benedicto XVI.

Benjamín de Arriba nace en A Ferreira, parroquia de Penamaior, de donde marcha a Madrid siendo niño, pero siempre presumirá de sus orígenes. En el primero de los homenajes que le trae de nuevo a Becerreá, termina sus palabras recitando un poema de Noriega Varela como homenaje “á lingua da terra nai”.

Curiosamente, una de las autoridades nacionales que acude a este acto en Penamaior es el director general de Arquitectura, Miguel Ángel García Lomas, que años después será alcalde de Madrid.

En esa ocasión se descubre una lápida en la casa familiar de los Arriba y Castro para recordar su nacimiento en ella, y se le nombra hijo predilecto.

El abril de 1957, los vecinos de San Xosé do Cereixal deciden dedicarle por su 71 cumpleaños la antigua carretera general que atraviesa el pueblo. Y aunque todos la conocen como Avenida de Arriba y Castro, su verdadero nombre fue: “Avenida del eminentísimo y reverendísimo señor doctor don Benjamín de Arriba y Castro, cardenal arzobispo de Tarragona”, de tal forma que no haya error en el tratamiento.

Estudia en el Seminario Conciliar de Madrid y en el Pontificio Colegio Español de San José, de Roma, lo cual nos indica que pronto se descubre en él la categoría que puede alcanzar dentro de la iglesia.

Ordenado sacerdote el año 14 por el cardenal Merry del Val, se hace doctor en Roma y en la Pontificia de Toledo, para ser profesor del Seminario de Madrid hasta 1921, y ocupar luego otros cargos dentro de la diócesis.

El 1 de mayo de 1935, es nombrado obispo de Mondoñedo, en donde se distingue por su labor en pro de la Acción Católica y su dedicación a los trabajadores de los astilleros ferrolanos. Pasa después a ser obispo de Oviedo, en el año 1944, y arzobispo de Tarragona, en 1949. Será cardenal desde 1953.

Recibe las cruces de Isabel la Católica, del Mérito Militar, de San Raimundo de Peñafort, de la Orden de Carlos III y de Alfonso X El Sabio. También participa en el Vaticano II.

Entre sus obras, figuran Jesucristo, supremo educador (Madrid, 1918), Pequeño catecismo de Acción Católica (Gijón, 1946), El deber del católico en la hora presente, (Tarragona, 1950) y San Pablo en España (Tarragona, 1963).

Cuando fallece en Barcelona el año 1973, cinco después de su dimisión como arzobispo, es uno de los siete cardenales españoles, con Larraona, Tabera, Bueno Monreal, Tarancón, González Martín y Jubany. Ha sido, con Rouco Varela, el lucense que más cerca ha estado de ser Papa.

Joker nun mitin

Miércoles, 11 de Marzo, 2020

Ramón Martínez López, case medio século despois (Foto El Correo Gallego)

O catedrático Ramón Martínez López, o mesmo que os outros fundadores do Partido Galeguista, fala en ducias de xuntanzas por toda Galicia para espallar as vantaxes da nova formación.

A el correspóndelle principalmente a provincia de Lugo porque neses anos, cando Lorca visita a cidade, Ramón dá aulas no instituto lucense.

Nun destes actos nalgún concello que non se cita, Martínez López ten moi presente que alí domina a política un cacique recoñecido desde hai anos. Os asistentes escoitan con gran atención o discurso do de Boiro, agás un, situado nas primeiras ringleiras, que de cando en vez estoupa cunhas estrondosas e irreverentes gargalladas, a imaxe e semellanza que fai o personaxe de Joaquin Phoenix na película Joker.

Martínez López achanta con tres o catro provocacións, pero á quinta, non pode máis e diríxese directamente ao tipo cunha frase pedante e campanuda:

_ Como o cacique Zutánez sabe que vimos a combatilo, mándanos a este cínico rebentador que ten a pretensión de azorarme. Mais non por iso calarei. Pola contra, seguirei a falar, malia a quen lle pese e a despeito deste miserable mercenario, enviado do cacique…

Chegado a ese momento, outro dos presentes viuse na obriga de aclararlle certos puntos a don Ramón, e sen outros requilorios, díxolle en voz alta:

_ Non é un enviado do cacique. É o Pampán, que está tolo!

O Joker tamén o estaba. Foi na Fonsagrada con Portela Valladares de cacique?

0

Domingo Montero Mosquera, de 40 anos, traballador dos diques de Ferrol, non só morre electrocutado nun accidente laboral o 22 de agosto de 1932, senón que tamén, ao día seguinte, a prensa publica que no seu enterro, “detrás do coche fúnebre marchaba o féretro a ombros do finado”.

El último Pozzi muere en las obras del Gobierno Civil

Miércoles, 11 de Marzo, 2020

Hoy hace 73 años que Augusto Pozzi es sepultado por un muro en la entonces calle del Teniente Coronel Teijeiro

LOS POZZI DE Lugo arrancan con la llegada de don Antonio poco después de las guerras napoleónicas. Proviene del Como lombardo, paisano de los Lombardero de los relojes. Es juez en Monforte, se casa con Josefa Casal y de esa unión arranca la saga de los Pozzi lucenses, que serán numerosos . Benito Pozzi Casal se dedica a asuntos mineros y muere soltero, pero es la excepción. Cipriano Pozzi Casal morirá en Barcelona.

Todos los lombardo-gallegos se distinguen por su implicación en las iniciativas ciudadanas, tanto políticas, como industriales, societarias y culturales, y a partir del primer cuarto del siglo XX van a repartirse por la península. La judicatura y los ferrocarriles serán sus destinos preferidos. Guillermo, Camilo, Felipe y Eugenio forman la primera diáspora.

Pero entre Pedro, Augusto y Guillermo Pozzi reúnen todas las cabeceras de la ciudad: Ayuntamiento, Diputación, Beneficencia, banca, Enseñanza, Cámara de Comercio, corresponsalías de prensa y Círculo das Artes, sin contar otras agrupaciones artísticas y musicales.

Augusto Pozzi Díaz (Lugo, 1866), el músico y curtidor de Paradai, se casa con Amalia Bacorell, y juntos tienen otro Pozzi homónimo que se distinguirá como profesor mercantil, conferenciante, por su buen hacer musical en el coro de la Juventud Antoniana, como compositor y crítico musical en El Progreso, y en general, por su recta, pero corta vida, pues Pozzi Bacorell muere a los 25 años, el año 1918. Su madre Amalia lo hace mucho antes, en 1897, por lo que Augusto se casa de nuevo tres años después con Pepita Bedia de la Cavallería.

Este Augusto, el longevo, es elegido presidente de la Cámara de Comercio el año del nacimiento de El Progreso, 1908, y en el cargo va a permanecer cuatro años, hasta que le suceda José Pujol Romay. Logra que los escasos 64 miembros de la Cámara pasen a ser 102.

Augusto lucha sin éxito contra el cierre dominical de los comercios y crea la Liga de Amigos de Lugo, para promover bailes, concursos, premios y actividades sociales. Escribe de música como su hijo y es hombre de suma elegancia.

Concejal, profesor mercantil y de francés, es reconocido como presidente de honor del Colegio Oficial de Titulares Mercantiles y participa en la organización de la Exposición de 1896.

Vicepreside la Diputación y preside el Banco Herrero y el Hispano-Americano en el que funde el anterior.

Augusto Pozzi Díaz muere tal día como hoy de hace 73 años, el 10 de marzo de 1947, aplastado por el muro instalado en la calle del Teniente Coronel Teijeiro, actual Luis Peña Novo, con motivo de las obras de construcción del Gobierno Civil, hoy Subdelegación del Gobierno. Un fuerte viento desestabiliza el paramento y los ladrillos sepultan al señor Pozzi, que en un primer momento es atendido en la farmacia de Pardo y Pardo, y luego trasladado a su domicilio en la calle de la Reina, pero ya sin que nada se pueda hacer por su vida.

Como intuye cercano su fin, ha dejado redactada la esquela mortuoria, que se publica tres días después de fallecer. También lega al presidente del Círculo, Luis Ameijide, unas notas sobre la historia de la sociedad, repletas de curiosidades.

Dos años después se pone a la venta su fábrica de Paradai de Abajo, inmediata a la estación del ferrocarril, como se encarga de señalar la publicidad para concretar tal operación ante el notario Francisco Alonso Rey. La fábrica ocupa siete mil metros cuadrados amurallados, con diversas construcciones en mil de ellos.

El cantante que no quería parecerse a Antonio Molina

Martes, 10 de Marzo, 2020

El cantante que no quería parecerse a Antonio Molina

Juanito Molina sale de Lugo dispuesto a ser tan grande como su ídolo y acaba grabando un CD con él

EL CANTANTE ANTONIO Molina cumpliría hoy 92 años. Mucho más joven es otro artista que se hace llamar Juanito Molina y que centra toda su carrera en imitar a su ídolo, hasta en los rizos del pelo.

El 20 de julio de 1962, en pleno ferragosto capitalino, se anuncia en el Gran Teatro el espectáculo Fiesta española con sabor andaluz. Lo encabeza Juanito Molina con un elenco de dos docenas de artistas y músicos dirigidos por Ignacio Romaní Naranjo.

Hernández, que firma la crónica de El Progreso, dice que los lucenses aplauden a rabiar porque Juanito Molina se tiene por paisano y en la ciudad nace como cantante frente a los micrófonos de Radio Lugo el año 1950.

Había salido de la ciudad con catorce años. “Llevaba una gran ilusión de triunfar en el cante y treinta y siete pesetas en el bolsillo”.

Él se llama en realidad Antonio González Junco (Ourense, 1941) y llega a Lugo con cuatro años junto a sus padres, que siguen siendo vecinos de las murallas cuando Juanito Molina regresa para actuar a los 21 años, convertido en un profesional de la copla, aunque sea como imitador de la estrella.

En este punto mantiene una estrategia difícil de digerir, pues habiendo adoptado el nombre de Juanito Molina, declarándose fan de Antonio, dejándose rizos por todo su cabello, cantando como él… Afirma: “mi estilo se parece, desde luego, al de Antonio Molina, pero no trato de imitarlo. Mis condiciones artísticas son personales y yo procuro buscar un estilo nuevo, original”. Disimular, lo disimula.

Cuando Ángel de la Vega le pregunta de dónde dice que es cuando actúa por el mundo adelante, él responde rotundo: “Gallego. Es lo primero que digo, dejándolo bien sentado, pues estoy muy orgulloso de ser gallego. En todas las entrevistas que me han hecho yo siempre he dicho que soy de Lugo.” A excepción de Ourense, suponemos.

Precisamente después de Lugo tiene previsto actuar ese año allí, en A Coruña, Santander, Bilbao y San Sebastián. Otro de sus espectáculos se llamó Competición de estrellas.

Aunque hace alguna salida al extranjero _ Italia e Inglaterra _, la mayoría de sus actuaciones posteriores tienen lugar en locales de las cercanías de Barcelona, como el Selecto, de Gracia y el Versalles; también en Levante y Andalucía.

Entonces graba cuatro singles en una filial de Odeon llamada Regal, que también es el sello de Antonio Molina. La salida de su disco Estudiantina Toledana coincide con el de Antonio, Manuela la Soleares, lo que disgusta a algunos aficionados, que no entienden cómo el mismo sello promociona a los dos al mismo tiempo. De hecho, Juanito se anuncia como “la auténtica copia”.

También se le recuerda en un cine de Nou Barris llamado El Barco, donde canta después de que se proyecte la película Malagueña, de Antonio Molina, con Lolita Sevilla y Antonio Ozores.

Tras actuar en Lugo el año 1962, Gallego Tato escribe que ha cambiado su nombre artístico por el de Antonio Junco, pero fue una breve temporada, porque todas sus grabaciones posteriores se realizan como Juanito Molina.

Además de las citadas, hablamos de Mi jaca revoltosa, Morita de Alá, el LP “Juanito Molina” y un tardío CD “Juanito y Antonio Molina: mano a mano”, de 2002, que tuvo que ser muy satisfactorio para el cantante lucense, aunque Antonio había fallecido diez años antes.

Lo edita Mayofon, de Santiago de la Ribera (Murcia). De Antonio se incluyen, por ejemplo, Remordimiento, La hija de Juan Simón y Los cachetes de su cara. De Juanito, Tengo el corazón cansío, Con rumbo perdío y Mi copla cancionera.

Unha cita inaprazable

Martes, 10 de Marzo, 2020

Falando con Curros

Aló polas primeiras décadas do século, e segundo en que grupos intelectuais de Galicia, acabas antes preguntando quen non fai espiritismo que ao revés.

As sesións, o velador, as mesas voadoras, os fluídos, o Pentateuco de Kardec e os medium son moeda corrente entre xornalistas, pintores, escritores, médicos e profesores galegos.

Iso sen contar a un dos autores máis lidos en América, Manuel Otero Acevedo, teórico-práctico do espiritismo e intelectual por redescubrir en Galicia como tantos outros esquecidos pola maquinaria oficialista.

O caso é que dun deles, aínda novo naqueles anos trinta, profesor de debuxo nun instituto e pintor de renome _ que ben podería ser Carlos Maside, cesurés como Otero Acevedo _, cóntase que o director e o claustro do instituto onde traballa _ Noia? Vigo? _, lle indica que ten que viaxar a Santiago para formar parte dunha comisión desas que se crean cando non se quere solucionar un problema.

O home di que si de deseguida, que conten con el para o que sexa… pero de súpeto cambia de opinión e di que non, que ese día e a esa hora é totalmente imposible que estea en Santiago.

_ Ata as seis non podo saír de aquí.

_ Pero de que se trata? É algo emendable? _ indaga o director.

_ É unha cita.

O director respira.

_ Unha cita pódese adiantar, ou pospoñer. Se cadra podo ir eu no teu nome…

O profesor de debuxo desbota calquera posibilidade de amaño.

_ É que a cita, querido amigo, é con Curros Enríquez.

O poeta de Celanova leva uns vinte anos morto, pero non ten ningún reparo en falar co pintor. Iso si, de seis a sete da tarde, porque o resto da xornada tíñaa comprometida con outros espiritistas galegos, ou quen sabe, de que outras rexións siderais.

Ónega, gobernador de Vizcaya en los años del plomo

Lunes, 9 de Marzo, 2020

Hoy cumple 81 años el político y escritor de Mosteiro (Pol), actual director de la Casa de Galicia en Madrid

EN LA LARGA trayectoria política de José Ramón Ónega López (Pol, 1939), hay unos meses especialmente grabados en su memoria. Son los que transcurren de 1982 a 1984, cuando es gobernador civil de Vizcaya y ha de vérselas con la muerte a diario. Sin duda, al observar hoy las connivencias que el Gobierno se permite con los mismos que las ocasionaban, esos recuerdos tienen que volver a su mente con especial desagrado.

Sus palabras lo expresaron con acierto: “He vivido esta trágica y pestilente tragedia como gobernador civil de Vizcaya. En los pliegues del alma guardo las madrugadas en que los lamentos desgarrados de viudas, padres y familias, abatidas por el dolor, abrazaban desesperadamente los féretros de sus seres queridos en el Salón de los Espejos. En este salón de la Plaza Moyúa, herencia de la aristocracia vasca, se conservaban los espejos que habían reproducido bailes y recreos de aquella sociedad elegante y despreocupada. Ahora los espejos, en velatorio trágico, triplicaban los féretros a los que se agarraban, con desesperado dolor, las familias de los asesinados.”

Aunque hablando de periodismo, de los dos hermanos Ónega, la cita se va hacia Fernando, fue José Ramón el primero en ejercerlo, pues entre 1958 y 1959 se estrena como corresponsal de El Progreso en Mosteiro. Es cierto que Fernando le sigue muy pronto, pues con 12 años _marzo de 1961 _, ya firma su primera entrevista a Eladio Vega Landriz, director espiritual del Seminario lucense, siendo él alumno del mismo. Allí alentará también con breves años los periódicos colegiales Duc in altum y Stadium.

Entre ambos Ónega, sus padres, el juez municipal José Ramón Ónega Lenza y Angelita López Lodos, tienen otro hijo en 1940, Ángel Carlos Gonzalo, que fallece en el 41, a los catorce meses.

Bajo la influencia de Ricardo Fernández Castro, Ónega inicia su carrera política siendo aún estudiante de Derecho en Santiago, como jefe del Departamento de Información del SEU en 1960, desde donde ejerce una intensa labor, como por ejemplo, en la redacción de una página semanal en La Noche, la organización de un homenaje a Valle Inclán en los 25 años de su muerte y ciclos de conferencias en los que participan, entre otros Trapero, Félix Morales, Borobó, Enrique Mariñas, Víctor Sueiro y Alejandro Armesto.

Asimismo se hace cargo de la revista Quintana, donde van a aparecer las firmas de Couselo, Marina Mayoral, Jaime Cremades, Diego Bernal y Álvaro Paradela, entre otros.

Poco después de licenciarse en Derecho, el año 1964, es operado de apendicitis por el doctor Fernández Albor. Política hasta en el quirófano.

Dos años más y cuando es jefe de la Secretaría Particular del delegado nacional de Provincias, se casa en San Vicente de Vilameá (A Pontenova), con María Esther Coladas-Guzmán González, licenciada en Ciencias Químicas, para ser padres de tres hijos, José Ramón, Gonzalo y María Jesús, esta última prematuramente fallecida.

La lista de cargos que van a sucederse incluye como más destacados los de secretario nacional de Provincias, director general de Política Interior, gobernador civil de Zamora y Vizcaya, presidente de las comisiones nacionales contra la violencia deportiva y de Asilo y Refugio, y director de la Casa de Galicia en Madrid, que actualmente ejerce.

Entre sus libros, Los Judíos en el Reino de Galicia, Odoario el africano, José Mª Díaz Sanjurjo. Un gallego en Vietnam, y los dedicados a A Pontenova y Pol. Hoy cumple 81 años.