Archivo de Febrero, 2020

Cuando Josephine Baker invitó al Divino Hojalatero

Lunes, 3 de Febrero, 2020

Es el autor de la estauilla del premio Puro Cora que hoy se falla

TENÍA UNA HABILIDAD innata para realizar caricaturas en tres dimensiones a partir de una hoja de lata. Era Patricio Sánchez Álvarez (Cenlle, 1908), lucense de adopción desde el año 1933, cuando llega como funcionario técnico en la Jefatura de Industria, examinador de automovilistas y posterior profesor de dibujo.

Éste es el caso del bondadoso Patricio, a quien la prensa de Lugo lo distingue ya con el título de El Divino Hojalatero. Patricio es hombre de buen humor. En su hogar ha colgado un cartel que avisa: “Cuidado con el perro”. El can es de barro talaverano, pero a quien se pide cuidado es al visitante, no lo vaya a romper el muy bestia.

Tal como señala Paco Nieto en su historia de Radio Lugo, el 2 de mayo de 1935, Patricio Sánchez se convierte en la primera persona entrevistada por la emisora con motivo de la exposición que va a inaugurar en Alemania. Meses después pronunciar una charla en la emisora.

El Divino Hojalatero muestra su obra en los ateneos de Madrid y Santander, antes de hacerlo en el Círculo das Artes, de ahí que en Lugo muchos se sorprendan al escuchar o leer el eco de sus exposiciones. ¡De modo que el Divino Hojalatero es vecino nuestro!

La obra que traslada consta de una selección de caricaturas tridimensionales sobre personajes españoles como Valle Inclán, Maura, Ortega, Lerroux o Benavente; e internacionales, como Chevalier, Josephine Baker, Bernard Shaw, Buster Keaton y otros.

Los lucenses se quedan de piedra cuando se enteran de que coincidiendo con una estancia de la Baker en Madrid el año 1930, la Venus de Ébano ordena a sus asistentes que localicen al autor de la caricatura para que almuerce con ella.

Fue el mayor premio que Patricio recibió nunca en vida, teniendo en cuenta que en aquellos momentos Josephine Baker es la máxima expresión del erotismo. Él, que vivía en un ático alejado de Montero Ríos, ¡comiendo con la Baker!

Sin embargo, la obra más conocida del Divino Hojalatero, la que sigue vigente año tras año y que figura en las estanterías de los más prestigiosos periodistas, es su Vendedor de Periódicos, que sirve de distintivo publicitario de El Progreso durante décadas y cuyas líneas maestras se mantienen en la estatuilla que simboliza el premio Puro Cora que se falla todos los años el 2 de febrero.

En los días previos al 18 de julio de 1936, luego de tres años de estancia en Lugo, donde también optó a una plaza de profesor de dibujo industrial en la Escuela elemental de Trabajo, es destinado al mismo puesto en la Jefatura de A Coruña y más tarde, a la de Barcelona.

Ero, o sea, Álvaro Ruibal cuenta en La Vanguardia que Patricio no se baña en el mar, “limitándose a tomar el sol en la arena con los calcetines puestos y el traje de nadador. Debe ser un espectáculo verle de esta guisa”.

Dice que no le gusta susoender a los posibles conductores y que se examinase en Ourense, los aprobaría a todos. “Pero en Barcelona, con tanto coche… no puedo. Figúrate que mi bondad sea la culpable los accidentes.”

A su coche le ha incorporado cama, cocina y un organillo. Al llegar a un pueblo, se detiene en la plaza, lo pone en funcionamiento y organiza el baile. Cuando finaliza, pasa con humildad el sobrero y entrega la recaudación al párroco o a las instituciones benéficas que allí existan.

A Lugo viene con Fernando Neira y en su coche reúne vinos de todos los pueblos por los que pasan. “Él es quien da los carnés!”

Regresado a Xubín, en el municipio orensano de Cenlle, fallece allí a los 74 años de edad.

Os ataques de Valle

Domingo, 2 de Febrero, 2020

Valle na tertulia de La Granja del Henar, por Xaime Prada

O xornalista Enrique Estévez Ortega, autor, entre outros, dun libro titulado El alma de Galicia, coincide, ou fai por coincidir, con Valle Inclán no café da rúa Alcalá La Granja del Henar. O autor das Sonatas está só e o reporteiro pensa que é un bo momento para solicitarlle unha entrevista, como así fai.

Valle accede, aínda que con certo enfado. Estévez pregúntalle cando pode ser, e don Ramón di que arestora estaba ben.

Esas son as circunstancias nas que se produce un dos ataques máis soados que recibe Galicia, tendo en conta quen o realiza e as razóns íntimas de por que vai falar dese xeito.

Cando averigua que o destino da entrevista é para un medio galego, Valle comeza a súa provocadora mensaxe, en castelán, por suposto:

“Eu non teño afinidade ningunha con Galicia, nin me interesa nada… España é un país atrasado, naturalmente, pero Galicia é a rexión máis atrasada de España”.

Logo afirma: “Terá escoitado vostede sempre que se queixa de estar escravizada. A escravitude é unha condición que se adquire, que non nace cun. É escravo quen quere selo. Nada máis.”

“Fálase da retranca como condición de todo galego. Iso é un símbolo de inferioridade. Todo aquel que se agocha é por covardía.(…) Si, home; Galicia é unha macana…”

Estévez sae na defensa da terra: “Pero ten valores indubidables. Vostede é unha realidade palpitante”, e atópase co Valle máis petulante que imaxinarse poda:

“Eu clasifico aos galegos en dúas clases. Unha, intelixente e superior, que son eu. E outra, todos os demais.

As opinións de Valle non reciben moitas críticas. El Compostelano chámalle ególatra e outros só que é desconcertante. Hai unha mestura de medo e respecto, non sexa que Valle teña razón.

O suicida de Bóveda

Sábado, 1 de Febrero, 2020

Bóveda nunha portada

O poeta Xavier Bóveda vive en Madrid durante dúas épocas da súa vida. Na primeira, para compartir a aventura do ultraismo con Rafael Cansinos Assens, Guillermo de Torre e Adriano del Valle. Por certo, Cansinos era medio parente da actriz Rita Hayworth, aínda que o apelido da muller sexa Cansino, en singular.

O movemento ultraista, no que tamén participa Vicente Huidobro _ descendente de lucenses _, nace no Café Colonial, da rúa Alcalá, pouco antes da Puerta del Sol. Bóveda, ourensán de Gomesende, frecuenta tamén o Lion d´Or, que logo será a cafetería Nebraska, moi preto do primeiro.

Alí está, mediada a segunda década do século XX, coa rapaza que daquela é a súa noiva cando observa que noutra mesa se atopa un home de traxe elegante que non deixa de mirar para a muller.

A parella decide saír do Lion D´Or e o home misterioso segue os seus pasos a unha distancia discreta, pero evidente. Baixan por Alcalá e cando chegan a Cibeles, torcen polo Paseo del Prado, onde sentan nun banco do bulevar por ver o que sucede.

O descoñecido fai o mesmo e cando Xavier xa está a piques de preguntarlle as súas intencións para con eles, o home fai un rápido movemento, extrae unha pistola do seu peto e pégase un tiro na cabeza, morrendo no acto.

Bóveda nunca soubo que lle pasou pola cabeza a aquel home antes de que fose unha bala, e durante toda a súa vida/existencia matina que a súa vida estivo en perigo, porque o home non se decidía, se matarse el, ou a matalo a el.

Neses días, unha nena madrileña bótase/tírase dun balcón sentada nunha cadeira e morre. Outro galego, o xornalista Prudencio Iglesias Hermida, comenta os suicidios coa súa característica contundencia para enxalzar a súa ética e estética. Chóvenlle as críticas, claro.